h

Articles

  • news

    कुमाईको घरमा लिम्बुकी देवी

    राजकुमार दिक्पाल जसलाई मैले सिर्जनाको हिसावले त आजभन्दा तीन दशकअघि नै चिनेको हुँ, कथा संग्रह “प्रक्षेपण” मार्फत् । तर उहाँसँग मेरो औपचारिक चिनजान थिएन । चिनजानको औपचारिकताको वातावरण बनाइदियो, हाङपाङ एकता समाजले । “प्यारो हाङपाङ, सुन्दर हाङपाङ” भन्दै समाजले फेसबुकको वालमा राखेको हाङपाङ गाउँको सुन्दर तस्बिरमा लाइक गर्नेमध्येमा मैले उनै “प्रक्षेपण” कथा...

  • news

    चेपाङको काँधमा जोगी पाल्ने जिम्मा

    @राजकुमार दिक्पाल चेपाङ भन्नासाथ नेपाली मनमस्तिष्कमा एउटा यस्तो आदिवासी जनजातिको प्रतिविम्व नाच्छ, जुन जाति अत्यन्तै कष्टकर जीवन यापन गरिरहेको छ । ओडारमा भोकभोकै बाँचिरहेका, सरीरमा एक धरो कपडा राम्रोसँग लगाउन नपाएका, जंगलमा गिठ्ठा, भ्याकुर र सिस्नो खोजिरहेका आदिवासी जनजातिको अनुहार आँखाभरि नाच्ने गर्छ चेपाङ जातको नाम सुन्नासाथ । २०६० सालको एक दिन(मिति...

  • news

    जंगबहादुरका मानिसलाई भोटेहरुले पाता कसे

    ~ राजकुमार दिक्पाल मोहनशमशेर प्रधानमन्त्री हुँदा स्वीस भूगर्भविद् टोनी हागन सन् १९५०को दशकमा नेपाल आए । उनलाई नेपालमा सुनखानी पत्ता लगाउने जिम्मेवारी दिइएको थियो । नौ वर्षसम्म लगातार उनी १४ हजार किलोमिटर नेपालको कुनाकाप्चा चाहरे । तर राणाहरुले चाहेजस्तो सुनखानी पत्ता लगाउन सकेनन्, उनले । बरु भ्रमणको अनुभवको संगालोस्वरुप नेपाल चिनाउने सचित्र पुस्तक “नेपालः द किङ्गडम...

  • news

    दसैं मान्न राजाको आदेश

    @राजकुमार दिक्पाल म यतिखेर आफ्नो बाल्यकालको एउटा प्रसँग झिक्दैछु । कुरा हो, २०४१ सालको । त्यो सालको दशैंको टिका असोज १८ गते विहीबार परेको थियो । टिकाकै दिन यो लेखक आफ्नो लागि सिउन दिइएको नयाँ कपडा लिन धनकुटाको माथिल्लो कोप्चे पुगेको थियो । त्यहाँबाट फर्कदा हटिया लाग्ने ठाउँमा आइपुग्दा सरकारी अधिकारीहरुको दशैं बढाई गर्ने टोली बाजागाजासहित आइपुग्यो । बढाई टोलीको बाटोको...

  • news

    तीन खलनायक

    @डम्बरकृष्ण श्रेष्ठ नायक नही खल नायक हुँ मै ... अचानक कानमा ठोक्किएको यो हिन्दी गीत विस्तारै चर्को हुँदै हामीतिर आयो। राजमार्गको छेउ हिँडेर विद्यालयबाट घर फर्किरहेका हाम्रा कान ठाडा भए। पश्चिमतिरबाट आएको जिपमा गीतसँगै अर्को आवाज सुनियो, चलिरहेको छ, चलिरहेको छ, चलिरहेको छ.... तपाईंहरूको सहर विराटनगरस्थित हिमालय सिनेमाको विशाल पर्दामा सञ्जय दत्त, जैकी श्राफ माधुरी दीक्षित...

  • news

    कहाँ होलिन्, ती चेली

    @राजकुमार दिक्पाल ~ कस्तो स्थान, काल र परिवेशमा जन्मे भने  त्यो बेला कसैसँग टेलिफोनमा बोल्दा पनि रिसिभरमा जुन कानमा उताबाट आवाज गुन्जिएको हुन्थ्यो, त्यो कानै पवित्र भएजस्तो लाग्ने । अहिले त समय पनि कहाँबाट कहाँ पुग्यो कहाँ ? आज त इन्टरनेट छ, सामाजिक सञ्जाल छन् । हात हातमा मोबाइल छ । एउटा त्यस्तो पुस्ताको प्रतिनिधि परेँ म, जसले पञ्चायतकाल भोग्यो । पञ्चायती ब्यवस्थाविरुद्ध...

  • news

    राजाको सतिमा कमारो केटो

    @राजकुमार दिक्पाल दुलही लिन मकवानपुर पुगेका पृथ्वीनारायण शाहको आफ्ना जेठान दिग्वन्धन सेनसँग झगडा भएपछि उनी रित्तो हात गोरखा फर्के । उनी टिष्टुङ, पालुङ र चित्लाङको बाटो गरी फर्कने क्रममा चन्द्रागिरि भञ्ज्याङमा आइपुग्दा नेपाल राज्य (काठमाडौं उपत्यका)माथि उनको आँखा पर्यो । उनलाई उनका पण्डितहरु भानु जोशी र कुलानन्द जोशीले पनि त्यहाँको राजा हुन उकासे । त्यहीँ बेला पाल्पाली...

  • news

    हाँसेरै पढाएँ, नाचेरै पढाएँ

    👨🏻‍राजकुमार दिक्पाल एक महिनायतादेखि मेरो आँखामा राम्ररी निद्रा परिरहेको थिएन । त्यो बेला म आँखा उघारेरै एउटा सपना देखिरहेको थिएँ । एउटा छात्रवृत्ति खुलेको थियो । इन्टरनेशनल पीस स्टडिज विषयमा पोस्ट ग्य्राजुएटका लागि थियो, त्यो छात्रवृत्ति । नेपाल शान्ति प्रक्रियामा गुज्रिरहेको समय थियो । मलाई पनि पढ्न जान मन लाग्यो । म छात्रवृत्तिमा त जाऊँला, तर परिवारको वृत्ति कसरी...

  • news

    सुनेको र देखेको गोरेबहादुर

    @राजकुमार दिक्पाल धनकुटामा पनि जनजातिको पार्टीको कार्यालय स्थापना हुने भयो । त्यसबेला त्यो पार्टीको नाम थियो, राष्ट्रिय जनमुक्ति मोर्चा । एउटा घरमा पार्टीको कार्यालय स्थापना भएको साइनबोर्ड देखियो । त्यो बेला यस पार्टीका स्थानीय नेता कोही चिन्न सकिनँ, मैले । तर साइनबोर्ड लेखाउने र टाँस्ने मानिस चाहिँ मेरा लागि चीरपरिचित छिमेकी । यज्ञ गुरागाईंले साइनबोर्ड लेखाएर आफै...

  • news

    गोविन्दराज भट्टराईसँगको सङ्गत

    @राजकुमार दिक्पाल ओछ्यानबाटै सुन्थेँ, त्यो कल्याङ मल्याङ । माथि निगालेबाट चन्द्रकृष्ण ठकुरी आउनुहुन्थ्यो र मेरै छिमेकी दाई चन्द्र ब्लोनलाई बोलाउनुहुन्थ्यो । उहाँहरुसँग अरु पनि कोही हुन्थे, तर स्वरले चाहिँ म दुई जनालाई मात्र चिन्थेँ । उज्यालो नहुँदै उहाँहरु बजारतिर झर्नुहुन्थ्यो । हिउँदको समय, उसै त ढिलो घाम उदाउँछ, त्यसमा पनि जाडो । म उहाँहरुको कल्याङ मल्याङमा...

  • news

    धरधरी रुँदै अनि लेख्दै

    @राजकुमार दिक्पाल मेरा केही लेखनले केही सहृदयीहरुको मन पग्लेको र पग्लेको मन आँखातिर छचल्किएको सन्देश प्राप्त भयो । जब आजभन्दा २२ वर्षअघिको हामीले भोगेको संघर्षबारे संस्मरण लेखेर देवराजलाई अनलाइनमा सार्वजनिक गर्न पठाएँ, तब  म्यासेन्जरमा पठाएको सन्देशमा उनले भने,“दाई लेख पाएँ, पढिरहेको छु । यतिखेर म रोइरहेको छु ।” लेखको पाण्डुलिपीमै तप्किएछ, देवराजको अमूल्य आँसु...

  • news

    जंगबहादुर राणाको तलब

    राजकुमार दिक्पाल जंगबहादुर राणा, यो नाम सुन्दा कतिपयलाई उनी दन्त्यकथाको नायकजस्तो लाग्छ । यहीँ नेपाली माटोमा जन्मेर राजदरबारमा राजा, रानी र युवराज तीनमुख भएको बेला अनेक किसिमका खेल खेली शक्ति आफ्नो हातमा लिएर राजालाई खोपाको देउता बनाउने शासक हुन्, उनी । उनैले बिजारोपण गरेको जहानिया राणा शासनले नेपालमा लगातार एक सय चार वर्ष एक छत्र राज गर्यो । जंगबहादुर राणा सत्तामा...

  • news

    मेरो अनुहारको आत्मकथा

    @ राजकुमार दिक्पाल धनकुटाको स्थानीय बासिन्दा भए पनि मेरो पुख्र्यौली थातथलो चाहिँ ताप्लेजुङको हाङपाङ पर्यो । मभन्दा सात पुस्ता यतादेखिका पुर्खाहरुले जोहो गरिदिएका र आफ्नो हातमा परेपछि म आफैले जोगाउँदैर सुम्सुम्याउँदै आइरहेको ऐतिहासिक कागजपत्रले सप्रमाण भन्छ, म तत्कालिन आठराई थुमअन्तरगत पर्ने हाङपाङको एक किपटिया सुब्बाको सन्तान हुँ । संयोगवश, वर्तमान प्रधानमन्त्री...

  • news

    मैतीदेवी डेराका केही किस्सा

    @राजकुमार दिक्पाल सामान्य सपना लिएर काठमाडौं छिरेँ म ।सुरुमा भाञ्जा हरेन्द्र लावतीसँग ताहाचलमा बसेँ, तीन महिनापछि मैतिदेवीमा डेरा सरेँ ।मैतिदेवी डेरा सर्नुको कारण थियो, मेरो रात्रीकालिन जागिर । हङकङबाट किसन राईले प्रकाशित गर्नुहुने “एभरेस्ट” दैनिक (हालःसाप्ताहिक)को सबै काम काठमाडौंको मैतिदेवीस्थित कार्यालयबाट हुन्थ्यो । म पनि त्यहाँ आवद्ध भएँ । त्यहीँ बेला त्यो...

  • news

    मेरा सुखदुःखका साक्षीहरु

    @राजकुमार दिक्पाल प्वाँख पलाइसकेछ मेरो पखेटामा अव त । जहाँ जन्मे त्यहीँ सञ्चारकर्मीको कर्म गरिरहेको मलाई धनकुटा साँघुरो लाग्न थाल्यो र अलि ठूलो आकासको खोजी गर्न थालेँ। एक मनले भन्थ्यो, काठमाडौं जाऊँ कि ! उमेरले मभन्दा केही अग्रज हुनुभए पनि, जसलाई मैले मन जितेरै अन्तरंग मित्र बनाएँ । उहाँ अर्थात्, जीवन भट्टराई । उहाँले भन्नुभयो,“धरान आउनुहोस, यतै बसेर केही गरौँला...